X
تبلیغات
اخبار بابلسر - راهنمای مناطق عملیاتی جبهه جنوب

سخنرانی مقام معظم رهبری حضرت الامام خامنه ای درفتح المبین- 1389/01/11 :http://up.vatandownload.com/images/o2t7atwq6g22wehg3es6.jpghttp://up.vatandownload.com/images/2qjqgtuh3y6zc63cigcx.jpg

من از این حرکت راهیان نور-که چندسال است بحمدلله روز به روز هم در کشور توسعه پیداکرده-بسیارخرسندم واین حرکت راحرکت بسیار بابرکتی می دانم .

شماجوانهای امروزاگرآن روز بودیدتوی این میدان با عزم راسخ حاضر می شدید.

٭٭٭ شهردهلران:مرکز شهرستان دهلران ودرمسیر جاده مهران-اندیمشک واقع شده بودکه ارتش عراق پس ازپیروزی انقلاب با سازماندهی افراد ضد انقلاب ونفوذ دادن برخی عناصر حاشیه نشین مرز به منطقه ایلام وبا توسل به اقدامات رعب آورکوشید حاکمیت نظام جمهوری اسلامی ایران را دراین مناطق تضعیف کندبطوریکه این تعرضات درشهریور1359افزایش یافت ودر 1359/6/31به هجوم سراسری سپاه سوم ارتش عراق به خاک دهلران انجامید.

دهلران از آغاز تا پایان جنگ بارها هدف تجاوز ارتش عراق قرار گرفت وهربار آسیب بسیار دید.(شهردهلران4مرتبه مورد اشغال قرار گرفت، درحملات هوایی ارتش عراق ،45تن از ساکنان دهلران شهید و60تن مجروح شدند. درمقابل، رزمندگان اسلام نیز دراجرای عملیالت های متعدد دشمن را سلب ومناطق تحت اشغال متجاوزین را آزاد کردند)

دهلران شاهددلاوری ها وفداکاری های مردان بزرگ بسیاری بود وهنوز برتارک شهر دهلران نام وتصویر مردانی آسمانی چون شهید عبدالصالح امینیان ،شهید هدایت صحرایی و... به چشم می خورد.

درتاسوعای 1381 ،پنج شهیدگمنام عملیات محرم درورودی شرقی این شهربه خاک سپرده شدند.
                    
٭٭٭ شرهانی در کیلومتر45جاده دهلران-اندیمشک،درمنتهی علیه جاده عین خوش-چم سری(جاده شهید خرازی) ودرنزدیکی پاسگاه چم سری،منطقه شرهانی ویادمان عملیات محرم قرار داردکه این یادمان درواقع مقرگروه تفحص لشگر14امام حسین(ع) اصفهان بود که دراین منطقه ومحدوه فکه شمالی وزبیدات عراق به تفحص شهدا می پرداختند وشهدای تفحص شده را درمعراج شهدای آن نگهداری کرده وسپس به معراج شهدای اهواز منتقل می کردند.

درسال1388 پیکرمطهریک شهید گمنام دراین محل به خاک سپرده شد که امروز زیارتگاه زائران وکاروان های بازدید کننده ازاین مناطق است.

عملیات محرم درتارخ1361/10/08توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با رمز«یازینب(س)» دراین منطقه انجام گرفت، همچنین درتک عراقی در 1367/04/21 دراین منطقه تعدادی ازعزیزان ارتش جمهوری اسلامی ایران به شهادت رسیده وعده ایی مفقود شدند.

٭٭٭پل دویریج درمسیر جاده عین خوش به پاسگاه چم سری پلی بر روی رودخانه دویرج قرار دارد که درشب عملیات محرم در اثربارندگی شدید وجاری شدن سیلابی سهمگین، رودخانه دوییرج به طور غیر منتطره ایی طغیان کرد و30تن ازرزمندگان لشگر14امام حسین(ع) راکه درکناردویرج آماده عملیات شده بودند باخودبرد.این پل اکنون به نام شهدای عملیات محرم نام گرفته است.
                                  
٭٭٭ دشت عباس درمسیر دهلران –اندیمشک ودرغرب عین خوش قرار داردکه منطقه وسیعی از رودخانه کرخه تا حوالی سه راهی ابوغریب را شامل می شودوبه دلیل وجود مدفن امام زاده عباس (ع)درآن ، بدین نام معروف شده است.

ارتش عراق پس ازاشغال عین خوش به سوی دشت عباس حرکت کردوتیپ 42لشکر10زرهی عراق در1359/07/04 دردشت عباس مستقر شدوحدود18ماه دراشغال ماند که رزمندگان اسلام بویژه گردان انصار لشگر27محمد رسول الله(ص) به فرماندهی شهیداسماعیل قهرمانی درعملیات فتح المبین نبرد سختی دراطراف امامزاده عباس داشتند که موفق شدند بسیاری از تانک ها ونفربرهای دشمن بعثی را منهدم واراضی اطراف مرقد امامزاده عباس (ع)را آزادکنند.

درسال1364 ، شش شهید گمنام عملیات فتح المبین توسط رزمندگان لشگر58 ذوالفقارارتش کشف ودرقبرستان کنارامامزاده به خاک سپرده شدند که امروززیارتگاه اهالی منطقه وزائران راهیان نور می باشد.


٭٭٭ دوکوهه نام منطقه وپادگانی است که در4کیلومتری شمال غربی شهر اندیمشک ودرمجاورت جاده اندیمشک – خرم آبادقرار داردکه قبل از انقلاب یک پادگان پشتیبانی برای لشگر92زرهی اهواز ومقرهای نظامی جنوب غربی کشوردرنظرگرفته شده بود که دربهمن ماه 1360 دراختیار تیپ تازه تاسیس محمدرسول الله(ص) به فرماندهی جاوید الاثر حاج احمدمتوسلیان قرار گرفت که درزمان جنگ این پادگان عقبه یگان های عمل کننده درعملیات فتح المبین بود.
وی درادامه گفت:لشگر 10سیدالشهدا(ع) نیز درهمین پادگان تشکیل وراه اندازی گردیدکه امروز نام زیبای سرداربی نشان حاج احمدمتوسلیان برتارک دوکوهه می درخشدوحسینیه اش هنوز بوی عطر یاران آخرالزمان راداردوصدای همت که تو را به اخلاص می خواند ازآن به گوش می رسد.

حسینیه گردان تخریب وقبرهای خالی محل مناجات واستغاثه ، یادآوراخلاص تخریب چی هاست بطوریکه در دوکوهه مردانی آسمانی همچون متوسلیان ، شهبازی، همت،چراغی،کریمی، دستواره،وزوایی،موحددانش،مهتدی،سعید سلیمانی وبسیاری دیگر ازیاران امام روح ال...زیسته اند.

درطرفین حسینیه شهیدهمت دوکوهه 4 شهید گمنام آرمیده اند که زیارتگاه زائران وراهیان سرزمین نور شده اند.


٭٭٭ اندیمشک شمالی ترین شهر استان خوزستان است وبه دلیل آن که گلوگاه استان خوزستان محسوب می شودازنظر نظامی اهمیت خاصی داردودرزمان جنگ طولانی ترین بمباران تاریخ ایران نیز در4آذرماه 1365 دراین منطقه صورت گرفت بطوریکه شهراندیمشک ، ایستگاه راه آهن وحومه آن توسط 54فروند هواپیماهای دشمن بمب باران شدوبیش از300نفرشهید وحدود 700 نفر مجروح شدند.

اندیمشک دردوران دفاع مقدس میزبان رزمندگان درنقاط مختلف ایران اسلامی بوده است وهمچون مادری آنها را درآغوش می گرفت.

معراج شهدای عملیات فتح المبین دراین شهرقرار داشت ودرتارخ 1381/12/13، پیکرهای 5شهیدگمنام درورودی جنوبی شهردفن شدند وبرنورانیت این شهر افزودند.


٭٭٭ شهردزفول در شمالی ترین استان خوزستان واقع شده است که دردوران دفاع مقدس 169 مرتبه مورد حمله موشکی قرار گرفت؛ به طوری که درمیان کشورهای حوزه خلیج فارس به (بلدالصواریخ)یعنی «شهرموشک ها»مشهور شد، اما مردم دلیر وخون گرم دزفول شهر را ترک نکرده ودرراه دفاع از میهن اسلامی واهداف والای خود 2600شهید تقدیم اسلام نمودندبطوریکه پس از جنگ به پاس مقاومت هایشان به عنوان شهر نمونه انتخاب شد.

٭٭٭ پایگاه چهارم شکاری(پایگاه وحدت) با انجام 1515 سورتی پرواز برون مرزی درزمان دفاع مقدس وتقدیم 45شهید ، جانباز وآزاده خلبان وبیش از534 شهید ، جانباز وآزاده غیر ازخلبان دردوران پرافتخار دفاع مقدس درخشیده است.

پایگاه وحدتی شاهد حضور مردان بزرگی چون شهید عباس بابایی وحسین لشگری که ازافتخارات نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران محسوب می شوند بوده است که درسال1389 به یاد مردان آسمانی خود مفتخراست به خاک سپاری یک شهید گمنام گردید.

٭٭٭ فتح المبین:درشمال غربی شوش ودرغرب رودخانه کرخه دشت فتح المبین قرارداردکه یادآورحماسه وعملیات پیروزمندانه فتح المبین وشهدای والا مقام این منطقه می باشدکه درتاریخ 1362/01/12بارمزیازهرا(س)وفرماندهی مشترک ارتش وسپاه دراین منطقه انجام شد.

دراین یادمان که در8کیلومتری شهرشوش واقع شده است 8شهیدگمنام به خاک سپرده شده اند.(دشمن بعثی درروزهای اولین جنگ تا پشت رودخانه کرخه پیشروی کرد وبرشهرشوش وجاده اندیمشک-اهوازمسلط شدکه رزمندگان اسلام دراین جبهه یک خط دفاعی شکل داده وعملیات امام مهدی(عج)رادرروزهای پایانی سال 1360طرح ریزی وبافرماندهی شهیدمجیدبقایی به اجرادرآوردندکه این رزمندگان که قصد رخنه به سنگرهای دشمن درمنطقه راداشتند دراین شیارها باسنگرهای کمین دشمن درگیرشدند وتعداد زیادی ازایشان دراین شیارها به شهادت رسیدند)

٭٭٭ سایت های5و4ورادار منطقه ای  در18 کیلومتری غرب شهرشوش ودردامنه ارتفاعات ابوصلیبی خات قرار دارد که بااشغال غرب شوش این منطقه به تصرف ارتش بعث درآمدوصدامیان برای حملات موشکی وتوپخانه به شهرهای شمال خوزستان ازاین سایت ها استفاده می نموندتا اینکه رزمندگان اسلام برای آزادسازی این سایت هادرعملیات فتح المبین نبردجانانه ای انجام داده ومقاومت سرسختانه عراق رادرهم شکستندبطوریکه بعدازعملیات تعدادی ازفرماندهان ارشدعراق که دراین منطقه عقب نشینی کرده بودند به دستورصدام اعدام ویازندانی شدند.

 

٭٭٭شوش یکی ازشهرهای شمالی استان خوزستان است که بین دزفول اهوازواقع  است که با حمله رژیم بعث عراق به میهن اسلامی مان1357/6/31وپیشروی آنهاتاغرب کرخه شهرشوش خالی ازسکنه شدوپیوسته موردحملات هوایی وتوپخانه ای قرارداشت.

رزمندگان اسلام ازاین شهر به عنوان عقبه جبهه استفاده می کردندوشوش به دلیل بمباران وآتش دشمن درطول18ماه خسارت فراوانی دیدوبیشترمنازل واماکن این شهروازجمله بخشی ازمقبره دانیال نبی (ع)تخریب شد.این شهر٬باعملیات فتح المبین ازدیدوتیرمستقیم متجاوزان خارج گردید.بقعه دانیال نبی(ع)در مرکز شهر قرارداردوبه آن جلوه ای مذهبی داده است گفت:ازامام علی(ع)روایت شده است:هرکس برادرم دانیال رازیارت کندگویی مرازیارت کرده است ودردوران دفاع مقدس مزارحضرت دانیال (ع)محل برگزاری دعاها وزیارتگاه رزمندگان اسلام بوده است.

 

٭٭٭فکه منطقه ای است باتپه های ماهورهای فراوان٬خوزستان که یکی ازمحورهای اصلی تجاوزوحمله ارتش بعث عراق به شمال خوزستان بوده است ودشمن پس ازاشغال فکه میادین مین وموانع فراوانی دراین منطقه ایجادکرد.

عملیات والفجرمقدماتی درتاریخ1361/11/18آغازشدوبه علت لو رفتن عملیات وتجهیزات فراوان دشمن ومسلح بودن زمین منجربه پیروزی وپیشروی نگردید.

شهیدان حسن باقری ومجیدبقایی که ازفرماندهان بزرگ سپاه بودندقبل ازعملیات والفجرمقدمانی درحین شناسایی منطقه فکه شمالی به شهادت رسیدندومحل فعلی زیارتگاه فکه٬درعملیات والفجرمقدماتی محل نگه داشتن شهداومجروحین لشگر 27محمدرسول الله(ص)ولشگر31عاشورا بوده که درسال1371 پیکرمطهر120 تن ازآنان توسط همرزمانشان کشف گردیدو درسال 1372هنگامی که شهیدمرتضی آوینی به قصدروایت مظلومیت شهدای قتلگاه فکه عازم این محل بود٬براثر برخوردبامین به شهادت رسید.

سردارشهیدعلی محمودوندفرمانده گروه تفحص لشگر27محمدرسول الله(ص)نیزدرروزعیدقربان سال1379دراین منطقه هنگام جستجوی پیکرهای شهدابه شهادت رسید.


٭٭٭ کانال کمیل وحنظله درسال 1359 توسط دشمن وبه دست مهندسان فرانسوی کانالی به طول 90کیلومتر وعرض 5متر وارتفاع 4 متر کاملا حرفه ایی ومهندسی شده حفر شد. این کانل درمنطقه حمرین ودرمنطقه شرهانی معروف به کانال شرهانی وکمیل ودرخاک عراق معروف به کانال بجلیه است. این کانال منحصر به فرد ودارای چندسه راهی وچهارراهی می باشد که برای موانع وپیشروی رزمندگان اسلام حفرشده بود که 300 نفرازگردان حنظله دریکی ازکانال هامحاصره شدند واکثرا با آتیش مستقیم دشمن یا تشنگی مفرط به شهادت رسیدندکه به حول وقوه الهی درعملیات والفجر مقدماتی به تصرف رزمندگان اسلام درآمد.

 

٭٭٭ تنگه چزابه منطقه ای است درشمال غربی شهربستان که به علت قرارگیری دربین هوروتپه های رملی یک گلوگاه محسوب شده وبه دلیل قرار داشتن درمسیردستیابی به شهرهای بستان وسوسنگردازموقعیت ویژه ای برخورداراست و یکی از5محوراصلی هجوم ارتش بعثی به خوزستان بودو درهجوم31 /6/ 1359به چزابه٬ باوجودمقاومت مدافعان اندک آن٬ارتش عراق نتوانست موقعیت خودراتا1359/07/02درچزابه تثبیت کندودشمن سرانجام درروز 1359/07/03باعبورازچزابه به طرف تپه های الله اکبروبستان پیشروی کردوازآن زمان چزابه دراشغال بودتااینکه در8/9/1360درجریان عملیات طریق القدس آزادشد.

این منطقه همچنین شاهد رشادت وشهادت رزمندگان تیپ 57حضرت ابوالفضل (ع) درعملیات والفجر6دراسفندسال1362 نیزبوده است.


٭٭٭شهربستان در30کیلومتری شمال غربی سوسنگرد ودرجنوب رودخانه کرخه قرار داردوبا شروع جنگ، نیروهای بعثی پس از تصرف پاسگاه سوبله وعبورازتنگه چزابه ، در1359/07/04 این شهررا اشغال کردندکه پس از عملیات«غیور اصلی» وپیش روی نیروهای خودی به سوی مرز ، در1359/07/10 بستان آزاد شدویک هفته بعد هجوم مجدد دشمن برای تصرف بستان آغاز گردیدوپس ازچهارروز برای بار دوم اشغال شد تا اینکه درعملیات طریق القدس در دهم آذرماه 1360 بستان برای همیشه به دست رزمندگان اسلام آزاد شدوبه آغوش میهن اسلامی بازگشت.

 

٭٭٭ دهلاویه روستایی است درشمال غربی سوسنگردکه درروزهای اول جنگ مورد تهاجم رژیم بعث قرارگرفت ومدافعان دهلاویه ده روزسرسختانه دربرابردشمن مقاومت نمودند تااینکه1359/08/24توان مقاومت برایشان نماند ودشمن بااشغال دهلاویه خودرابه سوسنگردرساند.در1360/03/26نیروهای شهید چمران طی عملیاتی دهلاویه راآزادنمودندلیکن دشمن مجددا این روستارااشغال نمود.دراین عملیات فرمانده نیروهای خودی(ایرج رستمی)به شهادت رسید. هنگامی که مصطفی چمران برای معرفی فرمانده جدیدعازم دهلاویه شده بود دراین منطقه براثراصابت گلوله خمپاره به شدت مجروح شدوهنگام انتقال به اهواز به شهادت رسید.دهلاویه در1360/06/27طی عملیات(شهیدآیت الله مدنی) آزادشد.بنای یادمان شهیدچمران درسال1374به دست آزاده مجاهدشهیدحجت الاسلام سیدعلی اکبرابوترابی(یکی از یاران شهیدچمران)افتتاح گردید و در سال 1384پیکرمطهریک شهیدگمنام درمحوطه مرکزی آن به خاک سپرده شد. درفروردین 1385رهبرمعظم انقلاب اسلامی دراین یادمان بامردم منطقه و زائرین نوردیداروبرای ایشان سخنرانی نمود.


٭٭٭سوسنگرد درشمال غرب اهواز قرار دارد.با حمله عراق در31شهریور، عراقی ها با پیشروی در محور بستان-سوسنگرداین شهر را از سمت غرب مورد تهدید قرار دادند ودر6 مهرماه بعد ازشکستن مقاومت مردمی آن را اشغال کرده واداره شهر را به گروه ضد انقلاب"جبهه التحریر" می سپارد.چندروز بعد رزمندگانی ازسپاه اهواز به فرماندهی"علی غیور اصلی"شهررا آزاد کردند.حملات ارتش عراق مجددا از1359/07/17 آغاز ودر1359/08/24سوسنگردرا محاصره کرده و واردآن شد؛ امامقاومت تعدادی ازمدافعان مانع از سقوط شهرشد تاانکه 2روز بعد رزمندگان ارتش، سپاه و... به کمک محاصره شدگان آمدند وشهر راحفظ کردند.
یادمان مقاومت مردمی: درمنطقه خزعلیه سوسنگرد مزار یکی از شهدای بومی که ازنیروهای ژاندارمری بودقرار دارد. سید محمد رضا سبحانی از نیروهای سوسنگرد بود که درتارخ 1359/07/06 هنگامی که نیروهای بعثی قصد عبورازکرخه ومحاصره سوسنگرد را درمنطقه خزعلیه داشتندباعده ای از اهالی درمقابلشان مقاومت نموده وزخمی می شود وبعثی ها با عبوراز کرخه وی راشکنجه وجسم کم جان اورا آتش میزنند.پیکرمطهرشهید درهمان نقطه دفن شده واکنون به عنوان نمادمقاومت مردمی سوسنگرد زیارتگاه عشاق گردیده است.
تپه های الله اکبر: این تپه ها درشمال سوسنگرد قرار داشته که بعد ازارتفاعات میشداغ،بلندترین برجسگی درمنطقه هستند.بعثی ها پس ازعبورازمحور چزابه واشغال بستان وسوسنگرد توسط رزمندگان اسلام، دشمن مواضع ونیروهای خود رادراین ارتفاعات افزایش داد.ارتفاعات الله اکبردرعملیات امام علی (ع)درتاریخ1360/02/31توسط رزمندگان اسلام آزاد شد.شهید حجت الاسلام ابوترابی-سیدآزادگان-درآذر59 دراین منطقه به اسارت دشمن درآمده است


٭٭٭ گمبوعه به دنبال لشگرکشی قوای روسیه وانگلستان به خاک ایران درجنگ جهانی اول درسال 1293شمسی،ایران صحنه یکی از بزرگترین مناقشات بین اللمللی شد.به دلیل اینکه درجنوب ایران مقابله با نیروهای متجاوز انگلیسی درمناطق بوشهر،تنگستان ودشتستان با هدایت علما سازماندهی شده بود، اقتضا می کرد که درمنطقه خوزستان هم دفاع مردمی شکل بگیرد.لذا با فتوای مرحوم سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، نهضت مقابله با نیروهای انگلیسی درخوزستان شکل دیگری گرفت.با شرع جنگ تحمیلی جنگ گمبوعه محل استقرار ومبارزه نیروهای نظامی ومردمی درمقابله با دشمن برای ممانعت ازاشغال اهواز بود.درخوزستان برخی طوایف عرب خوزستان به صورت پراکنده به مقابله با نیروهای متجاوز انگلیسی پرداختند وتعداد زیادی از آنها دراین محل به شهادت رسیدند.در عملیات بیت المقدس نیز قرارگاه قدس وبخشی ازنیروهای عمل کننده دراین منطقه استقرار داشتند.به دلیل اهمیت دفاع مقدس مردمی که پیوند عمیقی با مرجعیت دینی درسال 1293 ش ونیز در8سال دفاع مقدس داشت به دستور رهبر معظم انقلاب دراین منطقه یادمان شهدای گمبوعه درجوار قبورشهدای این منطقه احداث شده است.

٭٭٭هویزه درجنوب غربی سوسنگردقراردارد.هویزه شهردشت آزادگان بود که به اشغال ارتش عراق درآمد.ازجمله حوادث مهم شهرهویزه شهادت حامدجرفی بخشدار هویزه است که درروزهای اول جنگ توسط دشمن بعثی اتفاق می افتدوهمچنین خروش مردم شهرعلیه بعثیون به خاطربه شهادت رساندن سهام خیام دخترنوجوانی است که دربرابرنیروهای متجاوزباشهامت ایستادگی کردوباعث مقاومت بیشترمردم دربرابردشمن گردید.نیروهای عراقی پس از عملیات نصروشهادت دانشجویان پیروخط امام محاصره هویزه راتشدید و در1359/10/27آن رااشغال وشهرراکاملاتخریب نمودند.شهرهویزه درتاریخ 1361/02/18درمرحله دوم عملیات بیت المقدس آزادگردید

٭٭٭مزار شهدای هویزه:این مزار در25کیلومتری شهرهویزه واقع شده است.دراین منطقه سیدحسین علم الهدی ویارانش درحالی که نیروهای پیاده ازعقب نشینی مطلع نبودند عقب نشینی واحدهای زرهی ارتش آغاز شدوبه همین دلیل 68نفرازپاسداران ونیروهای داوطلب ازجمله تعدادی ازدانشجویان پیروخط امام درتاریخ1359/10/16درعملیات نصر دریک عملیات عاشورایی پس ازد رگیری با یک ستون تانک عراقی مظلومانه به شهادت رسیدند وپیکرهای مطهرشان،16ماه بعد وپس از آزادسازی منطقه درعملیات بیت المقدس کشف ودراینجا دفن شد وبقعه ای توسط جهاد سازندگی برای ایشان بنا گردید.درعملیات نصر 142نفرازرزمندگان لشگر16زرهی ارتش قزوین هم دراین منطقه به شهادت رسیدند.

٭٭٭اهواز مرکز استان خوزستان ومهمترین شهرآن است.ارتش عراق برای اشغال 3روزه استان خوزستان ، تلاش اصلی خود را تصرف اهوازقرار داده بود.دشمن طی دوروز خود را از جنوب به نزدیکی اهواز رساند.احساس نگرانی از سقوط اهواز وسخن تکان دهنده امام(ره) که«مگرجوانان اهواز مرده اند؟» موجب شبیخون جوانان اهواز به قوای دشمن .انهدام آنها شد.دررزوهای پایانی جنگ نیز نبردبزرگی دراین منطقه درگرفت ودرحالی که دشمن با انبوهی ازلشگرهای خود به منطقه اهواز وخرمشهر هجوم کرد این منطقه را درمعرض سقوط قرار دادپیام هشداردهنده امام ، همت سپاه ونیروهای مردمی رابرانگیخت ودشمن تا مرز تعقیب شد.
پایگاه منتظران شهادت(پادگان گلف): این پایگاه دردوران دفاع مقدس به عنوان ستاد عملیات جنوب ، محورهای عملیاتی جنوب را مدیریت می کرد.
زیارتگاه علی بن مهزیار: علی بن مهزیار اهوازی یکی ازیاران امام حسن عسگری (ع)بوده که پس از شهادت امام ، به شوق زیارت حضرت مهدی(عج)20باربه مکه مکرمه سفرکرد ودرسفرآخربه زیارت حضرت مهدی(عج) نائل آمد.این زیارت گاه محل برگزاری نماز جماعت ومناجات رزمندگان دردوران دفاع مقدس بود.
.

٭٭٭معراج شهدا: مقراصلی کمیته جستجوی مفقودین درجنوب که به نام پادگان شهید علی محمودوند نام گرفته است، معراج شهدای تازه تفحص شده می باشدوزائران راهیان نور برای توسل به ارواح طیبه شان وتبرک جستن به پیکرهای مطهرشان دراین معراج حضورپیدا می کنند.

٭٭٭امامزاده سبز قبا: بقعه سبزقبادرکنارپل دزفول قرار دارد. بنا به روایت سید نعمت اله شوشتری این امازاده فرزند امام موسی کاظم(ع) می باشد. این امام زاده درایام دفاع مقدس یکی ازمیعادگاه ها ومحل های برگزاری نماز ودعاهای رزمندگان بود.

٭٭٭شهدای هور:هور منطقه ایی آب گرفته شبیه تالاب است بانیزارهای بلندوهورالهویزه یکی ازبزرگترین هورهای جهان است که ازچزابه تاطلاییه وجاده العماره-بصره عراق امتداد دارد.درجریان جنگ تحمیلی هورالهویزه مانع بزرگی برای عبور نیروهای نظامی بود.بعثی ها هرگز به عنوان معبرنظامی به ان نگاه نمی کردند.فرماندهان سپاه اسلام برپایه همین آسیب پذیری دشمن درجنوب این منطقه عملیاتی طراحی کردند که خیبر نام گرفت.پس ازآن نیز عملیات بزرگ بدردراین منطقه به اجرا درآمد.عملیات بدر درروز 1363/12/20با رمز«یا فاطمه الزهرا(س)»آغاز گردید وتا1363/10/26به طول انجامید که علاوه بر وارد کردن تلفات سنگین به دشمن، بیش از500کیلومتر مربع از منطقه هور وروستاهای این منطقه به تصرف نیروهای خودی درآمد.درجریان عملیات بدرسرداران بزرگی چون شهید مهدی باکری ، عباس کریمی،برونسی،تجلایی رستگارو...به شهادت رسیدند.شهید علی هاشمی فرمانده سپاه ششم امام صادق(ع) وقرارگاه سری نصرت درطی هجوم سراسری مجدد دشمن پس ازپذیرش قطعنامه 598،به همراه 4نفرازیاراش درعملیات شهادت طلبانه برخورد با بالگرد دشمن به شهادت رسیدوپیکرش مفقود شد.درسال 1389 پس از21سال پیکر مطهر شهیدبه آغوش امت بازگشت ودرگلزارشهدای اهواز به خاک سپرده شد.اکنون دراین منطقه یادمان شهدای هور به صورت نمایی از غایق عاشورا که دردوران دفاع مقدس مورد استفاده قرار می گرفت درقالب خاکریزی ساخته شده است.


٭٭٭منطقه طلاییه درمنتهی الیه جنوب غربی دشت آزادگان واقع شده است.مرز ایران درمحدوده طلاییه به صورت یک زاویه قائمه است که به آن(دال طلاییه) گفته می شود.یکی از محورهای اصلی عراق درروزهای اولیه جنگ(1359/06/31)محورنشوه،طلاییه،کوشک –اهواز بود، ارتش عراق برای پیشروی به سوی حمیدیه واهواز، از این معبر نظامی وارد خاک ایران شد وپس از شکست مقاومت نیروهای مرزی ایران به سوی جاده اهواز-خرمشهر وجفیروکرخه کورپیشروی کرد.طلاییه یکی از محورهای مهم عملیاتی خیبر وبدرو کلید حفظ جزایر مجنون درطول جنگ بودچراکه تصرف طلایه به معنی تثبیت پیشروی ایران درهور بود.عملیات خیبر درتاریخ1362/12/03با رمز یا رسول الله دراین منطقه انجام گردید ورزمندگان به جزایر جنوبی وشمالی مجنون یورش بردند وحماسه های به یاد ماندنی خلق کردند.این منطقه شاهد شهادت مردانی همچون شهیدان حمید باکری وحاج همت بوده است.یادمان شهدای طلاییه یکی ازمقرهای اصلی نیروهای کمیته جستجوی مفقودین پس از جنگ تحمیلی بوده است که پس ازکشف پیکرهای شهدای عملیات خیبر، حسینیه ایی به نام حضرت ابوالفضل بنا گردیده است.درمرکز آن یک ضریح زیبای چوبی قرار دارد و5شهید گمنام درآن آرمیده اند.


٭٭٭زید نام پاسگاهی است در منطقه عمومی شلمچه درغرب جاده اهواز – خرمشهر که ازمحورهای هجوم اولیه عراق واز راه های دست یابی به جاده اهواز- خرمشهر همچنین یکی از محورهای عملیاتی بیت المقدس بوده است.یادمان پاسگاه زید به یاد شهدای عملیات رمضان بنا گردیده است.عملیات رمضان در23تیرماه61 درمنطقه عمومی شمال شلمچه تامنطقه کوشک انجام گردیده پاسگاه زید یکی از محورهای عملیات بوده است.پس ازجنگ تحمیلی تعداد زیادی از پیکرهای شهدای عملیات رمضان توسط کمیته جستجوی مفقودین دراین منطقه کشف شد.12شهید گمنام خاکسپاری در این یادمان همه ساله میزبان زائران کاروانهای راهیان نور می باشد.

٭٭٭بیمارستان صحرایی امام حسین(ع) درکیلومتر7جاده شهیدشرکت(جاده انشعابی ازجاده اهواز-خرمشهروبین ایستگاه حسینیه ودارخوین)قرار دارد.این بیمارستان صحرایی درسال1361 ابتدا به صوررت سوله ایی از آهن وپلیت ساخته شد که بعدها همزمان با عملیات کربلای 4 ، بیمارستانی بتونی وبا مساحت3551 متر مربع درکنار آن احداث وبه بهره برداری رسید. بیمارستان صحرایی امام حسین(ع) به گونه ایی مجهزشده بود که دارای رادیولوژی، بانک خون، 8اتاق عمل،25تخت اورزانش برای مروحین عادی و20 تخت اورزانش برای مصدومین شیمیایی،داروخانه،بخش
ICU  ،وآزمایشگاه ،1450نفرپزشک وکادرمرتبط پزشکی و120نفرکادراجرایی بود.از همان بدو شروع به کار وراه اندازی قسمت های مختلف این بیمارستان امکانات لازم را برای ارائه خدمات درمانی به مجروحین بدست آورد.بطوری که کل محل اورژانس آن که از2 سالن عمود برهم تشکیل می شد،درموقع پدافند به عنوان نقاهتگاه ودرهنگام آفند، به عنوان اورژانس برای پذیرش مجروحین بدحال، مورد استفاده قرار می گرفت.

 

٭٭٭شرق کارون در16کیلومتری شمال شرقی آبادان –اهواز وبخش شرقی رودخانه کارون که 11شهیدگمنام عملیات ثامن الائمه درسال1360 به خاک سپرده شده اند که پس از فرمان امام (ره)مبنی برشکست محاصره آبادان ٬عملیات ثامن الائمه درروز1360/05/07انجام شدکه این عملیات را اولین عملیات مشترک نیروهای ارتش وسپاه پس از غزل بنی صدربودکه با موفقیت کامل پایان پذیرفت وباعنایت خدامحاصره آبادان پس از 349روزشکسته شد

یادمان فعلی شرق کارون در16کیلومتری شمال شرقی شهرآبادان درکنارجاده آبادان-اهواز وبخش شرقی رودخانه کارون قرارگرفته که 11شهید عملیات ثامن الائمه به صورت گمنام مدفون شده اند که مزارشان پس از سالها کشف وبه عنوان یادمان شهدای عملیات های انجام شده درشرق کارون موردبازدیدزائرین قرارمی گیرد.

٭٭٭جاده اهواز – خرمشهر مهمترین جاده حمل ونقل کشور قبل ازجنگ واصلی ترین جاده ارتباطی خرمشهر با اهواز مرکز استان خوزستان بود.این جاده وخاکریز شرق آن ، که بردشت های وسیع غرب رودخانه کارون مسلط است برای ارتش عراق بسیار با اهمیت بود.در5روز اول ،ازکیلومتر60جاده تاپلیس راه خرمشهر به اشغال دشمن درآمد ودرطول اشغال، انواع خاکریز موانع واستحکامات ومواضع تانک ونفربر برای ممانعت از تسلط رزمندگان بر جابه جای ادوات دشمن وهرگونه امکان نفوذ درآن، درشرق این جاده احداث شد که بعد هادرمیان فرماندهان به دژبارلویی نیز معروف شد.دشمن درطول جاده نیز برای هدایت آب از غرب جاده به سمت شرق با قطع جاده، 3بریدگی 20 متری ایجاد کرده بود.این جاده که ازمهمترین بخش ازمرحله اول ودوم عملیات بیت المقدس بود 1361/02/10 با رشادت رزمندگان قرارگاه فتح ونصر آزادشد.پس از پذیرش قطعنامه 598در1367/4/31 دشمن با هجومی گسترده به اهواز وخرمشهر پیشروی نمود ودوباره براین جاده مسلط شد که درنهایت درنبردی سنگین ودشوار طی سه روز به عقب رانده شد.

٭٭٭دب حردان : جنگل وروستایی است واقع در5کیلومتری جنوب غربی اهواز که لشگر 5مکانیزه عراق با عبور از مرز ورسیدن به جاده اهواز خرمشهر درروز هفتم جنگ با دهها تانک ونفربر آنرا به اشغال موقت خود درآورد وبااجرای مستقیم آتش برروی اهواز خسارت قابل توجهی به بار آورد.اما این لشگربه دلیل آب افتادن این منطقه مجبور به عقب نشینی تا امام زاده سید طاهر شد.

٭٭٭شهدای خمسه سادات: قتلگاه ومقبره شهدای خمسه کوثرکوشک 5تن ازبسیجیان(شهید سیدداودطباطبایی،سیدمهدی موسوی،سیدصاحب محمدی،سیدعلیرضا جوزی، سیدحسین حسینی)گردان الزهرا لشگر سیدالشهدای اهواز بودند درتاریخ 1367/05/01 مقارن با سحرگاه عیدقربان درآخرین روزهای دوران پرافتخاردفاع مقدس وپس ازقبول قطعنامه توسط ایران حمله مجدد دشمن بعثی وپیشروی آنها تا جاده اهواز – خرمشهربه همراه دیگر رزمندگان در این منطقه به نام سه راهی کوشک با دشمن درگیر می شوند خودروی حامل 28رزمنده این گردان مورد اصابت مستقیم توپ قرار می گیرد وفقط این بزرگواران شهید می شوند وپیکرهای مطهرشان ازسر تا کمر همچون اجداد طاهرینشان درکربلا، بی سرو دست وپا قطعه قطعه می گردد.که هم اکنون قتلگاه وزیارتگاه این عزیزان درکنار جاده اصلی اواز به خرمشهر(حدودا 40کیلومتری جاده) مابین خط آهن قطار اهواز به خرمشهر وجاده واقع شده است ، زیارت گاه زائران راهیان نور است.
                          
٭٭٭شهدای شیمیایی:جاده 13کیلومتری شهید صفوی درشمال غربی خرمشهر ودر کیلومتر13 جاده اهواز – خرمشهر قرار داردوای جاده را به دژمرزی وجاده مرزی شهید کاظمی متصل می کند این جاده محور اصلی عملیات کربلای 6 بود وقرار گاه خاتم الانبیا درمجاورت این جاده قرار داشت.پس ازعملیات کربلای 5 وتثبیت منطقه شلمچه، قرارگاه مهندسی صراط المسقیم که مدتی پس ازآغاز جنگ به منظور بهره گیری از توان وزارت خانه ها ودولت درجنگ توسط وزرات سپاه به فرماندهی محسن صفوی تشکیل شده بود درکنار این جاده مسقر شد پس از شهادت محسن صفوی نام وی براین جاده گذاشته شد.درجریان عملیات کربلای 5 درحالی که رزمندگان گردان فجر لشکر 7 ولی عصر(عج) که از3گروهان ابوالفضل،علی اکبروقمربنی هاشم شهرستان بهبهان تشکیل شده بوددراین جاده استقرار داشتند، این منطقه هدف اولین راکت شیمیایی آلوده به گاز خردل دشمن قرار می گیرد وتا ساعت 11 صبح 2راکت دیگر آلوده به سیانور به محل استقرار این گردان اصابت می کند که به شهادت90 نفر از رزمندگان گردان فجرشهرستان بهبهان ومصدوم شدن سایر افراد این گردان منجر می شود.
                            

٭٭٭شلمچه منطقه ایی مرزی در غرب خرمشهرونزدیکترین نقطه مرزی به شهر بصره است.شلمچه یکی ازمهمترین محورهای هجوم اولیه ارتش بعث عراق به ایران بود.ارتش عراق با گذراز این منطقه به سوی خرمشهر تاخت. پس از عملیات بیت المقدس که به باز پس گیری خرمشهر به دست ارتش ایران انجامیداین منطقه همچنان دردست ارتش عراق بود.دشمن درسال 64 بدنبال مشاهده پیشروی رزمندگان اسلام، به فکر ایجاد مانعی غیر قابل عبوربرای نیروهای اسلام افتاد وپیرو تدابیر پدافندی خود،برشمال جزیره بوارین،آب زیادی را درزمینی به وسعت 75 کیلومتر مربع رها ساخت.درطول جنگ تحمیلی منطقه شلمچه صحنه عملیاتهای بیت المقدس ،رمضان، کربلای 4 ،کربلای 5% کربلای 8 ،وبیت المقدس 7 بوده که دراین میان نبرد کربلای 5 ازجایگاه ویژه ایی برخوردار است.این عمیلات را می توان سخت ترین عملیات دوران دفاع مقدس نام برد.درعملیات کربلای 5 مردان بزرگی از این منطقه آسمانی شدند که دربین ایشان سرداران شهیدی چون حسین خرازی،یدالله کلهر،اسماعیل دقایقی،عبدالله میثمی،و... به چشم میخورند.حضور مقام معظم رهبری درتاریخ8فروردین1378 درمشهدشهیدان شلمچه،نورانیت خاصی به این منطقه داد و بنا به دستورمعظم له یادمان شهدای شلمچه توسط آستان مقدس رضوی بنا گردید.در این یادمان، 8شهید مدفون هستند که زیارتگاه راهیان نور ومسافران کربلا ست.


٭٭٭خرمشهر شهری است درجنوب غربی استان خوزستان خرمشهر درآغاز جنگ تحمیلی از اولین نقاطی بود که مورد حمله ارتش بعثی عراق قرار گرفت.بعثی ها خیال اشغال یک روزه خرمشهر را داشتنداما مدافعان شهر به فرماندهی شهید جهان آرا توانستند با حدأقل امکانات 35روز درمقابل ارتش عراق مقاومت کنندوهمین مسئله شهرخرمشهررا نماد مقاومت مردمی نمود.دشمن پس ازعدم موفقیت دراشغال خوزستان تجهیزات دفاعی فراوانی را درخرمشهرمستقر واطراف آن را مین گذاری کرد وخرمشهر را به عنوان نماد پیروزی خود درجنگ مطرح نمود،اما با همت جوانان ایرانی، خرمشهر پس از578روز اشغال ،درتاریخ 1361/03/03 درعملیات بیت المقدس با رمز(یا علی بن ابی طالب(ع)) آزاد شد.
در روز های پایانی جنگ و پس از پذیرش قطعنامه 598،ارتش عراق با انبوهی ار لشگرهای خود با تهاجمی دیگر خود را به جاده اهواز – خرمشهر رساند، با پیام هشداردهنده حضرت امام (ره) وبا حضور سپاه ونیروهای مردمی دراین منطقه،طی سه روز درگیری ومقاومت،دشمن مجددا به عقب رانده شد.
مسجد جامع خرمشهر: مسجد جامع در طول 35 روز مقاومت مرکز فرماندهی وستاد نیروهای مردمی بود.با پیروزی عملیات بیت المقدس رزمندگان پس از آزادی خرمشهر خودرا به مسجد جامع خرمشهر رساندند ونماز شکر بجای آوردند.
٭٭٭گلزار شهدای خرمشهر: این گلزار یادآور شهدای گمنام ومظلوم خرمشهر است که عده ای از آنها بدون مراسم وحتی بدون کفن دفن شدند.دراین گلزار هنرمند شهید«بهروز مرادی» آرمیده است.
موزه جنگ: این محل ساختمان سابق شرکت نفت خرمشهر بوده که پس ازآزادسازی خرمشهر به عنوان محل برپایی موزه جنگ برگزیده شد.3شهید گمنام ارمیده در محوطه موزه زیارتگاه بازدید کنندگان وزائران است.
                    
٭٭٭نهر خین:خین نهری است در نزدیکی روستا ی خین درغرب خرمشهر ودرجنوب نهر عرایض که جزیره بوارین عراق را از شلمچه ایران جدا می کند.نهر خین در مجاورت پاسگاه مرزی خین قرار دارد و5/2متر عمق و بین 8 تا 30متر عرض آن متغیر است.ودر تنومه عراق به شط العرب می ریزد.درجریان آزادسازی خرمشهر، خین یکی از محورهای قرارگاه نصر به فرماندهی شهید همت برای ورود به شهر بود.ودر عملیات .الفجر 8 نیز تلاش پشتیبانی قرارگاه خاتم الانبیاء(ص) درمحدوه آن صورت گرفت.

رزمندگان درعملیات کربلای 4 در نبردی شجاعانه خسرات وتلفات فراوانی به دشمن وارد کردند وحتی عده ای از رزمندگان از نهر خین گذشتند.اما درنهایت به دلیل لو رفتن عملیات وحجم بسیار سنگین آتش دشمن فرماندهان دستور توقف عملیات را صادرنمودند.با اطلاعات وتجارب بدست آمده دراین عملیات،این منطقه درعملیات کربلای 5 آزاد شد.
                     
٭٭٭علقمه:درغرب جاده خرمشهر-آبادان ومنتهی الیه کوی اریا،ودرکناره رورد اروندمنطقه ایی وجود دارد که هنوز آثار بمبارانهای گلوله باران دژخیمان بعثی برروی ساختمان های اطراف مشهود است.این منطقه یادآور عملیات کربلای 4 وشهدای مظلوم این عملیات است که درزمستان1365دراین منطقه حماسه آفریدند.عملیات کربلا4 درمورخ1365/10/03 با رمز «یا رسول الله (ص)»آغاز شد.غواص ها ساعاتی قبل از شروع عملیات به درون آب رفته وبه سمت خط دشمن حرکت کردند.دراین میان نیروهای دشمن که کاملا آماده وهوشیار بودند ضمن پرتاب منور با تیربار وخمپاره بطرف نیروهای خودی شرکت می کردند.یکی از مناطق حساس عملیات، جزیره ام الرصاص ونوک بوارین بود که به رغم تلاش بسیاری که برای تصرف آن انجام شد، بخاطر هوشیاری دشمن امکان ادامه درگیری ازمیان رفت.لذا به منظور حفظ قوا و طراحی مجدد عملیات آتی،از ادامه نبرد اجتاب شد.این نقطه یادآور حماسه رزمندگان 32انصارالحسین همدان و33 المهدی فارس درعملیات کربلای 4 بوده است.


٭٭٭شهر آبادان داخل جزیره آبادان وبین 3 رودخانه کارون ، بهمن شیر و اروند رود وخلیج فارس محصور است.وبه اروند رود تسلط کامل دارد.رژیم بعث عراق با آغاز جنگ تحمیلی نیروهای خودرا به سوی جزیره ابادان روانه کرد.عراقی ها توانستند با عبورازبهمن شیر به این جزیره نفوذ کنند لیکن با مقابله مدافعان آبادان درکوی ذوالفقاری به خارج ازجزیره رانده شدند وجبهه ای را باکمک گروه فداییان اسلام به فرماندهی شهید سیدمجتبی هاشمی مقابل دشمن شکل دادند.پس از ان نیروهای عراقی درشمال جزیره زمین گیر شده وبه محاصره آن اکتفا کردند.بعد از محاصره آبادان امام خمینی(ره)بارها بر ضرورت شکسته شدن این محاصرت تاکید کرد تا اینکه درعملیات ثامن الائمه(ع) درتاریخ1360/07/05 دشمن به غرب کارون رانده شد وابادان از محاصره دشمن خارج شد.
با انجام عملیات والفجر8 وتصرف فاوآبادان به عقبه تدارکاتی فاو تبدیل شد ونخلستان های آن در کنار اروند کنار وچوئبده نقش مهمی را در استتار رزمندگان درعملیات والفجر 8 وکربلای 4 ایفا نمود.
گلزار شهدا: گلزار شهدای آبادان دربخش جنوب غربی شهر آبادان ودر کنار جاده آبادان – اروندکنار قراردارد.بسیاری از شهیدان خرمشهر وآبادان از جمله شهید شیخ شریف قنوتی(اولین روحانی شهید دفاع مقدس) ازمبارزین خرمشهر وشهیده مریم فراهانیان دراین گلستان آرمیده اند.این گلزار 177 شهید رادر خودجای داده است ویکی از زیبایی های آن حضور شهدایی از اقصا نقاط کشور است که مردمی بودن دفاع را اثبات می کند.
یادمان شهید تندگویان: این یادمان به یاد وزیرشهید نفت جمهوری اسلامی ایران مهندس محمد جوادتندگویان ساخته شده است.شهید تندگویان ابتدای جنگ دراین منطقه به دست عوامل ارتش بعث عراق به اسارت درآمد وپس از سال ها تحمل شکنجه بدست مزدوران بعثی به شهادت رسید.


٭٭٭اروند رود از بزرگترین رودهای جهان است که از به هم پیوستن دجله وفرات درالقرنه عراق واتصال کارون درخرمشهر به ان تشکیل می شود.اروند به معنی تیز وتندرو ودردوره باستان به تمام طول دجله واروند رود امروزی گفته می شد.به اروند رود وحشی نیز می گویند.دراروند دو نوع جریان وجود دارد:جریان آرام بر سطح آن وجریانی سریع ومتلاطم درعمق ان، این رودخانه به علت جزرو مدها ونوع حرکتش این لقب را گرفته است.این رودخانه از آرزوهای دیرینه حاکمان بغداد بوده است.یکی از اهداف رژیم بعثی عراق در هجوم سراسری به ایران ، حامیت مطلق بر اروند و انتقال مرزهایش به ساحل شرقی این رودخانه بود.اروند دردوران دفاع مقدس، شاهد عملیات والفجر 8، یکی از بزرگرین نبردها دردوران جنگ بود.عملیات والفجر 8 درروز 1364/02/11 با رمز «یا فاطمه الزهرا(س)» با عبور از اروند رود حدفاصل خسرو آباد تا راس البیشه آغازشد وپس از 78 روز جنگ تمام عیار شهر فاو به تصرف رزمندگان درآمد.عملیات دلیرانه ای که تمامی کارشناسان نظامی را متعجب کرددرشمال شرقی اروند کنار روبروی شهر فاو عراق،بنای یادبود شهدای والفجر8 قرار دارد که 8شهید گمنام درنوروز1380 همزمان با ایام محرم حسینی در این محل و در ساحل رودخانه اروند رود به خاک سپرده شده اند.پل بعثت: پس از تصرف شهر ساحلی فاو درعملیات والفجر8وقطع ارتباط عراق با آبهای خلیج فارس،رژیم بعث عراق همه توان خود را برای به زانو درآوردن رزمندگان به کار بست وشهرفاو ونیروهای مستقر درآن را زیر آتش سنگین حملات هوایی وزمینی و... خودگرفت.با آنکه عبور نیروی نظامی از اروند رود از نظر کارشناسان نظامی دنیا غیر ممکن بود وپشتیبانی از این حجم نیرو در فاو فقط از طریق رودخانه پل مناسبی را می طلبید لذا به همت نبوغ ودرایت ایرانی احداث پل با مشخصات ویژه ایی چون بهرمند از استتار کامل وسایر تدابیر دفاعی ، دردستور کارفرماندهان جنگ ومسئولین قرارگاه کربلا قرارگرفت.پل بعثت که از آن به عنوان شاهکار مهندسی جنگ می توان نام برد پس از 6 ماه تلاش و بکار گیری 3400 قطعه لوله، توسط ستاد مهندسی رزمی کربلا وبا پشتیبانی قرارگاه خاتم الانبیاء وستادهای مرکزی پشتیبانی جهاد سازندگی استان های خراسان وخوزستان درمورخه 1365/07/22 در10کیلومتری جنوب شهر فاو وهمزمان با عیدمبعث بهره برداری شد و به این علت پل بعثت نام گرفت.


تاريخ : پنجشنبه 1391/01/31 | | نویسنده : خبرنگاران بدون مرز |